ODKRYCIE FELIKSA HOFFMANNA

ODKRYCIE FELIKSA HOFFMANNA

Ostatnie słowo należało do chemika z firmy Bayer, doktora Feliksa Hoffmanna, który "oczyścił" kwas salicylowy przez jego acetylację, umożliwiając produkcję kwasu acetylosalicylowego w czystej i trwałej formie. W stosunkowo krótkim czasie Aspirin® stała się najlepiej znanym środkiem przeciwbólowym na świecie.
Kiedy młody Hoffmann rozpoczynał swoje próby w celu znalezienia skutecznej i dobrze tolerowanej substancji, która niosłaby ulgę cierpiącym na reumatyzm, nigdy - nawet w swych najśmielszych marzeniach - nie myślał o tak błyskotliwej karierze "leku stulecia". Badania swoje prowadził w laboratorium "Farbenfabriken vorm. Friedr. Bayer & Co." w Wuppertal w 1897 roku. Poszukiwania te miały związek z jego rodziną. Do szybkiej i efektywnej pracy motywowała go choroba ojca, który od wielu lat cierpiał z powodu rozdzierających bólów pochodzenia reumatoidalnego. Dla złagodzenia dolegliwości przyjmował salicylan sodowy - okropny w smaku lek, powodujący mdłości, drażniący błonę śluzową jamy ustnej i żołądka. Chcąc pomóc ojcu, Hoffmann podejmował próby oczyszczenia kwasu salicylowego tak, aby stał się lepiej tolerowany i nie stracił swojej skuteczności. Ostatecznie odniósł sukces przeprowadzając reakcję acetylacji, tzn. otrzymując związek chemiczny powstały z kwasu salicylowego i octowego.

10 października 1897 roku, Feliks Hoffmann zapisał w swoim dzienniku laboratoryjnym przepis na otrzymanie kwasu acetylosalicylowego i tak stał się pierwszym "producentem" chemicznie czystej i trwałej formy tego związku.

Profesor Heinrich Dreser, ówczesny dyrektor laboratorium farmakologicznego w "Farbenfabriken", badał "związek Hoffmann'a" w doświadczeniach na zwierzętach, jak również przetestował go na sobie. Kwaśno - gorzki smak tej substancji określił jako przyjemny.
W tym samym czasie sukcesem zakończyły się również badania z użyciem kwasu acetylosalicylowego prowadzone w Lutheran Nursing Home w Halle nad rzeką Saale. Asystent dyrektora do spraw medycznych, Kurt Witthauer, nie krył zachwytu: "Lek ten nigdy nie zawiódł w zwalczaniu bólu, obrzęku i gorączki, nie wywołał działań niepożądanych ze strony serca i żołądka nawet u poważnie chorych."
Po tak obiecujących wynikach nie trzeba było długo czekać na rozpoczęcie produkcji nowego leku. Zaproponowano dla niego nazwę "ASPIRIN®." Litera "A" pochodzi od "acetylowy", a sylaba "spir" od substancji otrzymanej z soku rośliny Spirea ulmaria, która odpowiada pod względem chemicznym kwasowi salicylowemu.

1 lutego 1899 roku, nazwa Aspirin® została zgłoszona jako znak handlowy, a 6 marca 1899 zarejestrowano ją w Urzędzie Patentowym w Berlinie pod numerem 36 433. W tym dniu rozpoczął się triumfalny marsz Aspirin® przez karty historii medycyny. Aspirin®, podobnie jak prawie wszystkie leki w owym czasie była początkowo produkowana w formie proszku. Na przełomie wieków firma Bayer zaczęła mieszać aktywny składnik ze skrobią. Tak utworzoną miksturę wytłaczano w formie tabletek, które szybko rozpadały się w wodzie. Aspirin® była pierwszym ważnym lekiem na świecie sprzedawanym w takiej postaci. Obecnie na wybór tabletki jako postaci leku mają wpływ czynniki ekonomiczne. Od momentu wprowadzenia tej zmiany nie trzeba było więcej pakować każdej pojedynczej dawki w oddzielne papierowe torebeczki lub butelki, co zmniejszyło koszty produkcji o 50%. Tabletki przynoszą pacjentowi także inną ważną korzyść: gwarantują prawidłowe dawkowanie. W późniejszych latach znaleziono jeszcze inny powód do zmian: wykorzystano tę postać leku, aby umieścić na niej symbol firmy Bayer
- wprowadzony w 1904 roku.

Już w pierwszym dziesięcioleciu po odkryciu Hoffmann'a lekarze zaczęli zauważać, że kwas acetylosalicylowy pomaga w leczeniu wielu innych chorób i objawów niż to się początkowo wydawało. Z powodzeniem stosowano go w terapii zapalenia opłucnej, migdałków i pęcherza moczowego, jak również w bólach stawów, w leczeniu gruźlicy, rzeżączki oraz w zwalczaniu dny. Nie było zatem nic dziwnego w tym, że pojawiało się wielu fałszerzy starających się wykorzystać zaistniałą koniunkturę. Odkrywano coraz to więcej nielegalnie działających fabryk produkujących "Aspirin".
W latach dwudziestych jedną z takich wytwórni zlokalizowano w suterenie prywatnego domu w Hamburgu. W lutym 1926 roku, Norweskie Towarzystwo Farmakologiczne ogłosiło publicznie, że każda próba nielegalnej produkcji leków będzie karana więzieniem. W działaniu swoim miało ono na celu nie tylko ochronę znaku towarowego Aspirin® ale przede wszystkim dbałość o bezpieczeństwo pacjentów. To, co zawierały pirackie produkty w większoś-ci przypadków nie miało wiele wspólnego z napisami na opakowaniu.
Badacze i naukowcy zachęceni sukcesem Aspirin® nie ustawali w poszukiwaniach lepszych środków przeciwbólowych. Pojawiało się wiele nowych leków, równie dużo znikało, a kwas acetylosalicylowy trwał.

Komisja Amerykańskiej Akademii Nauk, badając na początku lat siedemdziesiątych sprzedaż środków przeciwbólowych dostępnych bez recepty, stwierdziła, że najlepiej sprzedającym się środkiem był kwas acetylosalicylowy.

Grupa lekarzy pracujących w klinice w Mayo w Stanach Zjednoczonych, jednym z najsłynniejszych instytutów badawczych na świecie, uznała kwas acetylosalicylowy za lek zalecany w łagodzeniu bólu w chorobach nowotworowych. We współcześnie prowadzonych badaniach zalecenie to jest ciągle potwierdzane.drivelan συστατικα

Pozytywne doniesienia co do skuteczności kwasu acetylosalicylowego zdopingowały naukowców do rozpoczęcia badań nad wyjaśnieniem mechanizmów jego działania, gdyż dziedzina ta pozostawała całkowicie nieznana. Ludzie byli wystarczająco zadowoleni z tego, że lek działa, a teraz chcieli się dowiedzieć jak, gdzie i dlaczego. Angielski farmakolog John R. Vane z Royal Medical College w Londynie, znalazł odpowiedź na zasadniczą część tych pytań. Jego odkrycie było niejako efektem ubocznym (sic!) badań, które wówczas prowadził. Dotyczyły one substancji hormonopodobnych odkrytych w 1935 roku, o nieznanej funkcji i mechanizmach powstawania. Substancje te nazwane zostały przez ich odkrywcę, szwedzkiego fizjologa Ulfa von Euler'a, prostaglandynami. Ich nazwa pochodzi od gruczołu krokowego (prostate gland), w którym według niego były wytwarzane. Obecnie wiadomo, że prostaglandyny mogą być syntetyzowane w prawie wszystkich tkankach organizmu człowieka. Powstają one w uszkodzonej lub zniszczonej komórce pod wpływem bodźców mechanicznych lub chemicznych i biorą udział m.in. w przekazywaniu bólu, powstawaniu gorączki. W przypadku uszkodzenia z błony otaczającej komórkę uwalnia się kwas arachidonowy, jeden z nienasyconych kwasów tłuszczowych. Kwas ten jest prekursorem wszystkich prostaglandyn oraz substancji prostaglandynopodobnych, takich jak np. tromboksany, odgrywające ważną rolę w procesie krzepnięcia krwi. Za pomocą enzymu o nazwie cyklooksygenaza, kwas arachidonowy jest przekształcany w prostaglandyny natychmiast po jego uwolnieniu z komórki. Po wielu doświadczeniach wykonanych na zwierzętach Vane doszedł do wniosku, że aktywny składnik Aspirin® - kwas acetylosalicylowy - powodując acetylację cyklooksygenazy hamuje syntezę prostaglandyn. Za dokonanie tego odkrycia John R. Vane otrzymał w 1982 roku nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny. Wraz z nim uhonorowano dwóch szwedzkich badaczy - Sune Bergström'a i Bengt Samuelsson'a, którzy zidentyfikowali kwas arachidonowy będący podstawowym szkieletem budowy chemicznej prostaglandyn.

W tym miejscu możemy rozpocząć kolejny wątek naszej nie kończącej się historii Aspirin®. Mniej więcej w tym samym czasie, w którym naukowcy określili mechanizm przeciwbólowego działania kwasu acetylosalicylowego, inni badacze odkryli zupełnie odmienne jego działanie. Okazało się, że hamując płytki krwi (trombocyty), lek ten zapobiega krzepnięciu krwi.

W rzeczywistości oba efekty wywierane przez kwas acetylosalicylowy opierają się na tej samej zasadzie. Płytki, gdy dochodzi do ich aktywacji, uwalniają tromboksan A2 będący substancją prostaglandynopodobną inicjującą proces krzepnięcia. Do jego syntezy dochodzi również w wyniku przemian kwasu arachidonowego pod wpływem cyklooksygenazy. ASA hamując aktywność tego enzymu nie dopuszcza do powstania tromboksanu A2.
Wiosną 1992 roku w Mannheim, odbył się 58 coroczny zjazd Niemieckiego Towarzystwa Badań Układu Krążenia. Obecny tam dr Henning Schröder, z Zakładu Farmakologii Uniwersytetu w Düsseldorfie, przedstawił szerszą interpretację tego zjawiska. Stwierdził , że już jednorazowy kontakt trombocytu z kwasem acetylosalicylowym powoduje zahamowanie wytwarzania tromboksanu przez płytkę krwi do końca jej życia (około 8 dni).por qué